Η τριγλώχινα βαλβίδα: σημασία και λειτουργία
Η καρδιά είναι ένα πολύπλοκο όργανο που κάνει μια απλή αλλά τόσο σημαντική λειτουργία: είναι η αντλία αίματος του οργανισμού μας. Στην πραγματικότητα, είναι δύο αντλίες σε μία. Η μία αντλία (η δεξιά) προωθεί το ‘φτωχό’ σε οξυγόνο αίμα (φλεβικό) που μαζεύεται από τις φλέβες όλου του σώματος προς τους πνεύμονες για να οξυγονωθεί. Η άλλη αντλία (η αριστερή) προωθεί το ‘πλούσιο’ (αρτηριακό) σε οξυγόνο αίμα από τους πνεύμονες στις αρτηρίες όλου του σώματος και των οργάνων μας.
Η δεξιά αντλία αποτελείται από 2 ‘χώρους’ (κοιλότητες), το δεξιό κόλπο και τη δεξιά κοιλία και δύο βαλβίδες, την πνευμονική και την τριγλώχινα βαλβίδα. Ο δεξιός κόλπος συγκεντρώνει το φτωχό σε οξυγόνο αίμα που έρχεται από τις φλέβες όλου του σώματός μας. Μόλις γεμίσει, προωθεί το αίμα αυτό μέσω της τριγλώχινας βαλβίδας στη δεξιά κοιλία για να εξωθηθεί στη συνέχεια από εκεί προς τους πνεύμονες έτσι ώστε να γεμίσει με οξυγόνο. Ο δεξιός κόλπος λοιπόν χωρίζεται από τη δεξιά κοιλία από την τριγλώχινα βαλβίδα, η οποία είναι σχεδόν ανεπίστροφη, δηλαδή φυσιολογικά επιτρέπει τη ροή του αίματος μόνο από το δεξιό κόλπο στη δεξιά κοιλία και όχι αντίστροφα. Φυσιολογικά η τριγλώχινα βαλβίδα αποτελείται από τρεις γλωχίνες, την πρόσθια, την οπίσθια και τη διαφραγματική.
Παθήσεις της τριγλώχινας βαλβίδας και πότε χρειάζεται επέμβαση
Οι δύο βασικές παθήσεις της τριγλώχινας βαλβίδας είναι η ανεπάρκεια και η στένωση. Στην ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας η βαλβίδα δεν κλείνει στεγανά, με αποτέλεσμα σε κάθε σύσπαση της δεξιάς κοιλίας ποσότητα αίματος να επιστρέφει προς τα πίσω, στον δεξιό κόλπο. Στη στένωση η βαλβίδα είναι στενή και δεν αφήνει το αίμα να περνά ελεύθερα.
Τις περισσότερες φορές η ανεπάρκεια της τριγλώχινας οφείλεται σε διάταση της δεξιάς κοιλίας, όταν αυτή καταπονείται. Αυτό μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, λόγω υψηλής πίεσης στις αρτηρίες των πνευμόνων (πνευμονική υπέρταση), κακής λειτουργίας της αριστερής πλευράς της καρδιάς ή πάθησης άλλης βαλβίδας, όπως η μιτροειδής βαλβίδα.
Η ήπια ανεπάρκεια μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Όταν η πάθηση γίνει σοβαρή, μπορεί να εμφανιστούν:
- Κόπωση και αδυναμία
- Πρήξιμο στα πόδια, στους αστραγάλους ή στην κοιλιά
- Έντονος σφυγμός στις φλέβες του λαιμού
- Μειωμένη ποσότητα ούρων
Η διάγνωση γίνεται με υπερηχογράφημα καρδιάς (triplex). Όταν τα συμπτώματα είναι λίγα ή δεν υπάρχουν, μπορεί να μη χρειάζεται θεραπεία. Σε σοβαρή ανεπάρκεια εξετάζουμε αν χρειάζεται επιδιόρθωση ή αντικατάσταση της βαλβίδας. Η επέμβαση στην τριγλώχινα γίνεται τις περισσότερες φορές μαζί με άλλη επέμβαση καρδιάς, συχνά στη μιτροειδή βαλβίδα.
Επιδιόρθωση τριγλώχινας βαλβίδας
Η επιδιόρθωση της τριγλώχινας βαλβίδας αποτελεί την αιχμή του δόρατος στην αντιμετώπιση της ανεπάρκειας τριγλώχινας. Κατά την επέμβαση αυτή διατηρείται η φυσική βαλβίδα αλλά επιδιορθωμένη έτσι ώστε να μην ανεπαρκεί πλέον.
Τα βασικά πλεονεκτήματα της επιδιόρθωσης της τριγλώχινας βαλβίδας είναι τα παρακάτω:
- Δεν απαιτούνται αντιπηκτικά ή ιδιαίτερη φαρμακευτική αγωγή
- Ελάχιστος μακροπρόθεσμος κίνδυνος αιμορραγίας, θρόμβωσης ή ενδοκαρδίτιδας, αφού δεν υπάρχει «ξένο» υλικό μέσα στην καρδιά μας
- Με τη διατήρηση της φυσικής βαλβίδας διατηρείται η αρχιτεκτονική της καρδιάς μας με αποτέλεσμα την πιο φυσιολογική λειτουργία της
Συχνά η ανεπάρκεια τριγλώχινας συνυπάρχει με ανεπάρκεια της μιτροειδούς οπότε οι επεμβάσεις αυτές γίνονται συνδυαστικά. Μάλιστα μπορούν να πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα ενδοσκοπικά χωρίς στερνοτομή.
Η κλινική μας είναι μια από τις ελάχιστες στην Ελλάδα που έχει μεγάλη σειρά και εμπειρία στην επιδιόρθωση της τριγλώχινας βαλβίδας. Έτσι υπάρχει η απαραίτητη εξειδίκευση, εμπειρία και εξοπλισμός για το καλύτερο και ασφαλέστερο αποτέλεσμα. Οι περισσότερες επεμβάσεις επιδιόρθωσης τριγλώχινας γίνονται πλέον ενδοσκοπικά.
Αντικατάσταση τριγλώχινας βαλβίδας
Η αντικατάσταση της τριγλώχινας βαλβίδας πραγματοποιείται σε όλους τους ασθενείς που πάσχουν από σοβαρού βαθμού στένωση καθώς και σε ασθενείς που πάσχουν από ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας όπου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί επιδιόρθωση
Ανάλογα με την ηλικία του ασθενούς, τις επιθυμίες του, το ιστορικό και τις συννοσηρότητές του υπάρχουν οι παρακάτω τύποι βαλβίδων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επεμβάσεις αντικατάστασης:
Μηχανικές (Μεταλλικές) βαλβίδες τελευταίας γενιάς:
Πρόκειται για βαλβίδες που παλαιότερα αναφέρονταν ως μεταλλικές. Είναι φτιαγμένες από τιτάνιο και άλλα ειδικά κράματα. Οι βαλβίδες αυτές είναι σχεδιασμένες να λειτουργούν απρόσκοπτα για πολλές δεκαετίες. Έχουν κύκλο λειτουργίας απεριόριστο και η πιθανότητα να δυσλειτουργήσουν μελλοντικά είναι κάτω του 5% στην εικοσαετία.
Οι βαλβίδες αυτές απαιτούν τη χρήση αντιπηκτικού φαρμάκου (sintrom) εφ’ όρου ζωής. Αυτό γιατί για να λειτουργήσει σωστά η βαλβίδα δεν πρέπει να δημιουργηθούν θρόμβοι. Το συγκεκριμένο αντιπηκτικό φάρμακο επηρεάζει την πήξη του αίματος σε όλο το σώμα. Αυξάνει ελαφρώς την πιθανότητα αιμορραγίας, ειδικά μετά από τραυματισμούς, ενώ χρειάζεται ειδικό προγραμματισμό στην κύηση και σε προγραμματισμένες επεμβάσεις. Επειδή αλληλεπιδρά με τη βιταμίνη Κ θα πρέπει η λήψη πράσινων λαχανικών και τροφών πλούσιων σε βιταμίνη Κ να γίνεται με συγκεκριμένο τρόπο. Το ίδιο ισχύει και για τη λήψη αλκοόλ.
Τα επίπεδα πήξης του αίματος και η δόση του αντιπηκτικού ρυθμίζονται με μηνιαία αιματολογική εξέταση ή και στο σπίτι με απλή συσκευή μέτρησης που μοιάζει με αυτή που μετράει τα επίπεδα σακχάρου.
Οι μηχανικές βαλβίδες με βάση τις ευρωπαϊκές αλλά και αμερικάνικες κατευθυντήριες οδηγίες συνιστώνται συνηθέστερα σε ασθενείς που είναι νεότερης και μέσης ηλικίας ή σε ασθενείς που ήδη βρίσκονται σε αντιπηκτική αγωγή. Πρέπει όμως πάντα να γίνεται αναλυτική συζήτηση ανάμεσα στον ασθενή και τον καρδιοχειρουργό για τα υπέρ και τα κατά της τοποθέτησης μηχανικών βαλβίδων και τις διαφορετικές επιλογές που υπάρχουν.
Στην κλινική μας τοποθετούνται αποκλειστικά μηχανικές βαλβίδες τελευταίας γενιάς. Έχουν άριστα αιμοδυναμικά στοιχεία και προσφέρουν δεκαετίες απρόσκοπτης λειτουργίας.
Βιολογικές βαλβίδες τελευταίας γενιάς:
Πρόκειται για βαλβίδες από ειδικά επεξεργασμένο βοδινό ιστό. Επειδή αποτελούνται από βιολογικό υλικό δεν έχουν τόσο κίνδυνο να θρομβωθούν όπως οι μηχανικές βαλβίδες που περιγράφουμε παραπάνω. Έτσι δεν απαιτούν τη μακροπρόθεσμη λήψη αντιπηκτικών φαρμάκων. Επίσης δεν απαιτούν τακτική αιματολογική εξέταση, δεν θέτουν περιορισμούς διαιτητικούς ή στη λήψη αλκοόλ και δεν αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας μετά από πιθανό τραυματισμό, στην κύηση ή σε προγραμματισμένες επεμβάσεις.
Όμως, σε αντίθεση με τις μηχανικές βαλβίδες, έχουν περιορισμένο κύκλο λειτουργίας. Σταδιακά με την πάροδο των ετών φθείρονται και αρχίζουν να εμφανίζουν στένωση ή και ανεπάρκεια. Τότε θα πρέπει να προγραμματιστεί εκ νέου η αντικατάστασή τους με άλλη βαλβίδα διαδερμικά ή χειρουργικά. Κατά μέσο όρο οι βαλβίδες αυτές λειτουργούν απροβλημάτιστα για περίπου 10-15 έτη.
Οι βιολογικές βαλβίδες με βάση τις ευρωπαϊκές αλλά και αμερικάνικες κατευθυντήριες οδηγίες συνιστώνται συνηθέστερα σε πιο ηλικιωμένους ασθενείς ή σε ασθενείς που δεν μπορούν να λάβουν αντιπηκτική αγωγή. Πρέπει όμως πάντα να γίνεται αναλυτική συζήτηση ανάμεσα στον ασθενή και τον καρδιοχειρουργό για τα υπέρ και τα κατά της τοποθέτησης βιολογικών βαλβίδων και τις διαφορετικές επιλογές που υπάρχουν
Στην κλινική μας τοποθετούνται αποκλειστικά βιολογικές βαλβίδες τελευταίας γενιάς. Οι βαλβίδες αυτές έχουν ειδική επεξεργασία του υλικού από το οποίο αποτελούνται. Με τον τρόπο αυτό η φθορά τους καθυστερεί σημαντικά προσφέροντας μεγαλύτερο απρόσκοπτο κύκλο λειτουργίας.
Ενδοσκοπική και ρομποτική επιδιόρθωση και αντικατάσταση τριγλώχινας βαλβίδας
Όλες οι επεμβάσεις επιδιόρθωσης ή αντικατάστασης της τριγλώχινας βαλβίδας πραγματοποιούνται από την ομάδα μας με ελάχιστα επεμβατικό τρόπο. Η μεγαλύτερη πλειοψηφία των επεμβάσεων τριγλώχινας πραγματοποιούνται ενδοσκοπικά χωρίς στερνοτομή αλλά με μικρή τομή λίγων εκατοστών στο δεξί πλάγιο θωρακικό τοίχωμα και χρήση κάμερας και ειδικών εργαλείων ή χρήση ρομποτικού συστήματος. Τα πλεονεκτήματα της ενδοσκοπικής επιδιόρθωσης ή αντικατάστασης της τριγλώχινας βαλβίδας είναι:
- Ελάχιστα επεμβατική και ελάχιστα τραυματική μέθοδος
- Ελάχιστη απώλεια αίματος
- Σχεδόν μηδενικός κίνδυνος λοίμωξης τραύματος
- Μικρότερος κίνδυνος μετεγχειρητικών αρρυθμιών (πχ κολπική μαρμαρυγή)
- Λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος
- Ταχύτερη κινητοποίηση
- Βραχύτερη διάρκεια νοσηλείας
- Ταχύτερη ανάρρωση και επιστροφή στην καθημερινότητα
- Άριστο κοσμητικό αποτέλεσμα
- Μεγάλη ακρίβεια κινήσεων και χειρισμών
- Μεγάλη ασφάλεια αντίστοιχη των ανοικτών επεμβάσεων
- Άριστα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα
Περισσότερα για τις ενδοσκοπικές και ρομποτικές επεμβάσεις ΕΔΩ
Οι επεμβάσεις τριγλώχινας βαλβίδας γίνονται πάντα με καθοδήγηση και παρακολούθηση από διοισοφάγειο υπερηχογράφημα καρδιάς πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επέμβαση έτσι ώστε να επιτυγχάνεται το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
Για τις επεμβάσεις αυτές γίνεται εισαγωγή στο νοσοκομείο την παραμονή της επέμβασης. Μετεγχειρητικά ο ασθενής παραμένει στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας για παρακολούθηση το βράδυ της επέμβασης και λαμβάνει εξιτήριο τη 4η-5η μετεγχειρητική ημέρα.
Συχνές ερωτήσεις για την τριγλώχινα βαλβίδα
Τι είναι η τριγλώχινα βαλβίδα;
Η τριγλώχινα βαλβίδα βρίσκεται ανάμεσα στον δεξιό κόλπο και τη δεξιά κοιλία της καρδιάς. Αποτελείται από τρεις γλωχίνες, την πρόσθια, την οπίσθια και τη διαφραγματική, και φυσιολογικά επιτρέπει στο αίμα να περνά μόνο από τον κόλπο προς την κοιλία, από όπου προωθείται στους πνεύμονες για να οξυγονωθεί.
Είναι επικίνδυνη η μικρή ανεπάρκεια της τριγλώχινας βαλβίδας;
Η ήπια ανεπάρκεια της τριγλώχινας μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα και, όταν τα συμπτώματα είναι λίγα ή δεν υπάρχουν, μπορεί να μη χρειάζεται θεραπεία. Ο καρδιολόγος σας θα εκτιμήσει από τι οφείλεται και θα σας πει αν και πότε χρειάζεται επανέλεγχος με υπερηχογράφημα καρδιάς.
Πότε χρειάζεται επέμβαση στην τριγλώχινα βαλβίδα;
Επέμβαση εξετάζεται όταν η ανεπάρκεια της τριγλώχινας είναι σοβαρή ή όταν υπάρχει σοβαρού βαθμού στένωση. Συχνά γίνεται μαζί με επέμβαση στη μιτροειδή. Όταν είναι εφικτό, προτιμάται η επιδιόρθωση, ώστε να διατηρηθεί η φυσική βαλβίδα· διαφορετικά γίνεται αντικατάσταση με μηχανική ή βιολογική βαλβίδα.
Πώς γίνεται η επιδιόρθωση της τριγλώχινας βαλβίδας;
Στην επιδιόρθωση διατηρείται η φυσική βαλβίδα, η οποία επιδιορθώνεται ώστε να μην ανεπαρκεί πλέον. Οι περισσότερες επεμβάσεις επιδιόρθωσης τριγλώχινας γίνονται πλέον ενδοσκοπικά, χωρίς στερνοτομή, με μικρή τομή λίγων εκατοστών στο δεξί πλάγιο θωρακικό τοίχωμα. Ο ασθενής συνήθως παίρνει εξιτήριο την 4η-5η μετεγχειρητική ημέρα.


